അനീതി സംഭവിക്കുമ്പോൾ നമുക്ക് ആദ്യം വേണ്ടിവരുന്നത് വ്യക്തതയാണ്. എന്താണ് സംഭവിച്ചത്, ആർക്കാണ് സംഭവിച്ചത്, ആരാണ് ഉത്തരവാദി എന്നീ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം കണ്ടെത്താതെ ഒരു സമൂഹത്തിലും നീതി സാധ്യമല്ല. നിയമം ഒരു സംഭവത്തെ തിരിച്ചറിയാവുന്ന ഘടകങ്ങളായി ക്രമീകരിക്കുന്നു. രാഷ്ട്രീയം അനീതിയെ പൊതുപ്രശ്നമായി നിർവചിക്കുന്നു. നൈതികബോധം പീഡിതരെയും ഉത്തരവാദികളെയും തിരിച്ചറിയുന്നു. നീതി പ്രവർത്തിക്കണമെങ്കിൽ ലോകത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണതയെ അതേപടി സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് മുന്നോട്ടുപോകാനാവില്ല. അതിരുകൾ വരയ്ക്കേണ്ടിവരും; ഒരു പ്രവൃത്തിയെ അനീതിയായി വേർതിരിക്കണം, വേദനയ്ക്കൊരു പേര് നൽകണം, ഉത്തരവാദിത്തം നിർണയിക്കണം.ഈ വ്യക്തത അനിവാര്യമാണ്. എന്നാൽ അതോടൊപ്പം മറ്റൊരു ചോദ്യവും ഉയരുന്നു. ഒരു സാഹചര്യത്തെ നീതിയുടെ വിഷയമാക്കി മാറ്റുന്ന പ്രക്രിയയിൽ നമ്മുടെ കാഴ്ചയിൽനിന്ന് പുറത്തുപോകുന്നതെന്താണ്?
കെ. എ. ജയശീലന്റെ ‘ചൂണ്ടയിൽ ഇര തുടിക്കുന്നു’ എന്ന കവിത ഈ ചോദ്യത്തെ അസാധാരണമായ ലാളിത്യത്തോടെ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു:
ചൂണ്ടയിൽ
ഇര തുടിക്കുന്നു:
തുടക്കത്തിലെ ഈ രണ്ടുവരിയിലെ ദൃശ്യം നമ്മുടെ ശ്രദ്ധയെ ചൂണ്ടയിൽ കോർത്തിട്ടിരിക്കുന്ന ജീവിയിലേക്ക് കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. അത് തുടിക്കുന്നു. ആ ചലനം ജീവിച്ചിരിക്കാനുള്ള അവസാനത്തെ പ്രതിരോധം പോലെ നമുക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നു. നാം ആദ്യം കാണുന്നത് അതിന്റെ നിസ്സഹായതയാണ്. അതുകൊണ്ട് നമ്മുടെ നൈതികപ്രതികരണവും സ്വാഭാവികമായി അതിന്റെ പക്ഷത്തേക്ക് നീങ്ങുന്നു.
പക്ഷേ അടുത്ത വരികൾ ആ കാഴ്ചയുടെ അനുഭവഘടനയെ മാറ്റുന്നു:
എനിക്കു വേണം
മീനിന്റെ മരണം
കവിത ഇവിടെ രണ്ടാമത്തെ വേദനയെ വെറുതെ ആദ്യത്തേതിനോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയല്ല ചെയ്യുന്നത്. ആദ്യ ദൃശ്യത്തെ നാം എങ്ങനെ കണ്ടു എന്നതിനെത്തന്നെയാണ് അത് പ്രശ്നവത്കരിക്കുന്നത്. ചൂണ്ടയിലെ ജീവിയെ മാത്രം ഇരയായി കാണാൻ കഴിഞ്ഞത്, അതുവരെ മീൻ നമ്മുടെ കാഴ്ചയിൽ ഇല്ലാതിരുന്നതിനാലാണ്. ആദ്യത്തെ നൈതികപ്രതികരണം തെറ്റായിരുന്നില്ല. പക്ഷേ അത് പൂർണമല്ലായിരുന്നു. ഈ സ്ഥാനമാറ്റത്തിലാണ് കവിതയുടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുന്നത്.
ഒരു വേദനയെ നീതിയുടെ വിഷയമാക്കുമ്പോൾ നോട്ടം ചിലതിലേക്ക് കേന്ദ്രീകരിക്കേണ്ടിവരും. ആരാണ് പീഡിതൻ, ആരാണ് ഉത്തരവാദി, ഏത് നഷ്ടത്തിനാണ് മുൻഗണന നൽകേണ്ടത് എന്നിങ്ങനെയുള്ള തീരുമാനങ്ങളില്ലാതെ നീതിക്ക് പ്രവർത്തിക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ ഒരു അനുഭവം കാഴ്ചയുടെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് വരുമ്പോൾ മറ്റൊന്ന് പശ്ചാത്തലത്തിലേക്ക് പോകാനും ഇടയുണ്ട്. ഇത് നീതിയുടെ പരാജയമല്ല. അതിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന് അനിവാര്യമായ പരിധിയാണ്.
കവിത ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യം അതിനെയും കവിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നതാണ്. ഈ അനിവാര്യമായ വ്യക്തതയ്ക്കപ്പുറം ശേഷിക്കുന്ന അനുഭവത്തിന് എന്ത് സംഭവിക്കുന്നു?
ഏത് കാഴ്ചയും അതിന്റെ പരിധിയിലൂടെയാണ് സാധ്യമാകുന്നത്. എന്തെങ്കിലും വ്യക്തമായി കാണണമെങ്കിൽ മറ്റുചിലതിനെ കാഴ്ചയുടെ അരികിലേക്ക് നീക്കേണ്ടിവരും. കവിത ഈ പരിധിയെ ഇല്ലാതാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നില്ല. അതുപോലെ എല്ലാ വേദനകളെയും ഒരൊറ്റ സമ്പൂർണകാഴ്ചയിൽ ഉൾക്കൊള്ളാമെന്ന അവകാശവാദവും ഉന്നയിക്കുന്നില്ല. പകരം, നമ്മുടെ കാഴ്ചയ്ക്ക് ഒരു മറുപുറമുണ്ടെന്ന് അത് അനുഭവിപ്പിക്കുന്നു. നാം ഇപ്പോൾ കാണുന്ന സത്യം സാഹചര്യത്തിന്റെ മുഴുവൻ സത്യമല്ലെന്ന തിരിച്ചറിവിലൂടെ കവിത നമ്മെ അസ്വസ്ഥരാക്കുന്നു.
ഈ അസ്വസ്ഥതയാണ് കവിതയിലെ സന്ദിഗ്ദ്ധതയുടെ അടിസ്ഥാനം. സന്ദിഗ്ദ്ധത എന്നത് അർത്ഥം വ്യക്തമല്ലാത്ത അവസ്ഥയല്ല; കവിക്ക് എന്താണ് പറയാനുള്ളതെന്ന് അറിയാത്തതുമല്ല. ഒരു വ്യക്തതയ്ക്കുള്ളിൽ പൂർണമായി ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയാത്ത അനുഭവത്തെ അതിന്റെ സങ്കീർണ്ണതയിൽ നിലനിർത്താനുള്ള കവിതയുടെ ശ്രമമാണത്. കവിത എതിർക്കുന്നത് തീർച്ചകളെയല്ല. തീർച്ചയിലെത്തിയാൽ അനുഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ അറിവ് പൂർത്തിയായെന്ന ധാരണയെയാണ് അത് ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത്.
ഇവിടെയാണ് കവിതയും നീതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്. നിയമത്തിന് വിധി പറയേണ്ടതുണ്ട്. രാഷ്ട്രീയത്തിന് നിലപാട് സ്വീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അനീതിക്കെതിരായ പോരാട്ടം ആരുടെ പക്ഷത്താണ് നിൽക്കുന്നതെന്ന കാര്യവും വ്യക്തമാക്കണം. സങ്കീർണ്ണതയുടെ പേരിൽ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങളെ അനിശ്ചിതമാക്കുന്നത് പലപ്പോഴും ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽനിന്നുള്ള പിന്മാറ്റമായിരിക്കും.
എന്നാൽ തീരുമാനത്തിന്റെ ആവശ്യകത അംഗീകരിക്കുന്നത് അതിന്റെ പൂർണതയെ അംഗീകരിക്കലായി മാറേണ്ടതില്ല. ഒരു സംഭവം നിയമത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ കേസായി മാറുമ്പോഴും, ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഷേധം ആവശ്യമായി മാറുമ്പോഴും, വേദനയ്ക്ക് നാം ഒരു പേര് നൽകുമ്പോഴും, അനുഭവം അതിൽ പൂർണമായി ഉൾച്ചേർക്കപ്പെടുന്നില്ല. നിലവിലുള്ള ഭാഷയിലും നിർവചനങ്ങളിലും പൂർണമായി ഉൾക്കൊള്ളപ്പെടാത്ത എന്തോ അവശേഷിക്കുന്നു. കാഴ്ചയുടെ അരികിൽ ശേഷിക്കുന്ന ഈ അനുഭവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം ഓർമ്മിപ്പിക്കാനുള്ള ശേഷിയുമാണ് കവിതയ്ക്കുള്ളത്.
കവിതയുടെ അടുത്ത ഭാഗം ഈ പ്രശ്നത്തെ മറ്റൊരു തലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു:
വേദന
ഇരു തല മൂർച്ചയുള്ള കത്തിയാണ്
അത് ഉപയോഗിച്ചും
ഏശിയും വേണം
നമുക്ക് ജീവിക്കുക.
ഇവിടെ വേദന ഏകദിശയിലുള്ള അനുഭവമല്ല. കത്തി നമ്മെ മുറിവേൽപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ കത്തി നമ്മുടെ കൈയിലും ഉണ്ടാകാം. അതുകൊണ്ട് കവിത പീഡിതനും പീഡകനും തമ്മിലുള്ള യഥാർഥ വ്യത്യാസങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല. അധികാരത്തിന്റെ അസമത്വങ്ങളെ ‘എല്ലാവരും വേദനിപ്പിക്കുന്നു’ എന്ന പൊതുവായ ആശയത്തിലേക്ക് ചുരുക്കുന്നതുമല്ല. അസ്ഥിരമാകുന്നത് കാണുന്നവന്റെ നൈതികസ്ഥാനമാണ്.
നാം പുറത്തുനിന്ന് വേദനയെ നിരീക്ഷിക്കുന്നവർ മാത്രമല്ല. നമ്മുടെ ആവശ്യങ്ങൾ, ജീവിതരീതികൾ, തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ, ആഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവ മറ്റുള്ളവരുടെ നഷ്ടങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്ന ലോകത്തിലാണ് നാം ജീവിക്കുന്നത്. ചൂണ്ടയിൽ തുടിക്കുന്ന ജീവി മീനിന്റെ മരണത്തിലേക്കുള്ള ഉപാധിയാണ്. എന്നാൽ ആ ജീവിയുടെ വേദന കാണുന്ന മനുഷ്യനും മീനിന്റെ മരണം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഈ ബന്ധത്തിൽ മനുഷ്യനെ ക്രൂരനായോ ധാർമികകുറ്റവാളിയായോ കവിത ചിത്രീകരിക്കുന്നില്ല. ജീവിക്കുക എന്നതു തന്നെ ചിലപ്പോൾ മറ്റൊരാളുടെ നഷ്ടവുമായി ബന്ധപ്പെടുന്ന ഒരു ലോകത്തെയാണ് അത് കാണിക്കുന്നത്.
അതുകൊണ്ട് ‘ഇരു തല മൂർച്ചയുള്ള കത്തി’ എന്ന ബിംബം വേദനയുടെ പാരസ്പര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ലളിതമായ പ്രസ്താവനയല്ല. അത് നമ്മുടെ നൈതികനിരീക്ഷണത്തിന്റെ സ്ഥാനത്തെത്തന്നെ പ്രശ്നമാക്കുന്നു. ഞാൻ ഒരു വേദന തിരിച്ചറിയുന്നു. എന്നാൽ ആ വേദനയുടെ ലോകത്തിൽ എന്റെ സ്ഥാനം എന്താണ്? ഞാൻ ഒരു നഷ്ടത്തെ അപലപിക്കുമ്പോൾ എന്റെ ജീവിതം മറ്റെന്തെങ്കിലും നഷ്ടവുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നുണ്ടോ?
ഇവിടെ കവിത കുറ്റബോധം സ്ഥാപിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നില്ല. അത് അതിലും പ്രയാസമുള്ള ഒന്നാണ് ചെയ്യുന്നത്: നൈതികമായ നിരപരാധിത്വം തോന്നിപ്പിക്കുന്നതിലേക്കുള്ള എളുപ്പവഴികളെ നിഷേധിക്കുന്നു.
ഈ ചിന്തയുടെ ഏറ്റവും മൂർച്ചയുള്ള രൂപം അടുത്ത വരികളിലാണ്:
മരണവും
വേദനയും
കാരുണ്യം കാണിച്ച്
മൂടി വയ്ക്കരുത്.
ഈ വരികൾ കാരുണ്യത്തെ നിരസിക്കാതെതന്നെ അതിന്റെ പ്രവർത്തനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു.
കാരുണ്യം വേദനയോടുള്ള പ്രതികരണമാണ്. എന്നാൽ പ്രതികരിക്കുന്നതിനായി വേദനയെ തിരിച്ചറിയാവുന്ന രൂപത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരേണ്ടിവരും. നാം വേദനിക്കുന്ന ഒരാളെ കാണുന്നു, അയാളുടെ അനുഭവത്തെ നമ്മുടെ നൈതികശ്രദ്ധയുടെ കേന്ദ്രത്തിലാക്കുന്നു, അയാളുടെ പക്ഷത്ത് നിൽക്കുന്നു. ഈ പ്രക്രിയ അനിവാര്യമാണ്. എന്നാൽ അതിനുള്ളിൽ ഒരു അപകടസാധ്യതയുണ്ട്.
കാരുണ്യം ചിലപ്പോൾ വേദനയെ തുറക്കുന്നതിനു പകരം അതിനെ നമ്മുടെ പ്രതികരണത്തിന്റെ പരിധിക്കുള്ളിൽ അടച്ചുപൂട്ടിയേക്കാം. നാം പ്രതികരിച്ചു, കാരുണ്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു, നമ്മുടെ നൈതികസ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ചു. അപ്പോൾ വേദനയോടുള്ള നമ്മുടെ ബന്ധം ഒരുതരത്തിൽ പൂർത്തിയായതായി തോന്നാം. ‘കാരുണ്യം കാണിച്ച് / മൂടി വയ്ക്കരുത്’ എന്ന വരിയുടെ കാഠിന്യം ഇവിടെയാണ്. വേദനയെ നമ്മുടെ കാരുണ്യത്തിന്റെ സംഗതിയാക്കി അടച്ചുപൂട്ടരുത്.
ചൂണ്ടയിലെ ഇരയോട് കാരുണ്യം തോന്നുമ്പോൾ മീൻ നമ്മുടെ കാഴ്ചയിൽനിന്ന് മറയുന്നു. മീനിലേക്ക് കാഴ്ച മാറുമ്പോൾ മനുഷ്യന്റെ ആവശ്യം പ്രശ്നമായി വരുന്നു. മനുഷ്യന്റെ ആവശ്യത്തെ മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ചൂണ്ടയിലെ ജീവിയുടെ തുടിപ്പ് വീണ്ടും നമ്മുടെ മുന്നിലെത്തുന്നു. കവിത ഈ സംഘർഷത്തിൽനിന്ന് അന്തിമവഴി കണ്ടെത്തുന്നില്ല. അതാണ് അതിന്റെ സവിശേഷമായ ശേഷി.
ഒരു ദാർശനികൻ ഇതിൽനിന്ന് ഒരു തത്ത്വം നിർമ്മിക്കാൻ ശ്രമിച്ചേക്കാം. ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകൻ മുൻഗണനാക്രമം നിർണയിച്ചേക്കാം. നിയമവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് ഒരു തീരുമാനം എടുക്കേണ്ടിവരും. കവിതയുടെ പ്രവർത്തനം അവയിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. അത് മറ്റൊരു തീരുമാനം നൽകുകയല്ല. തീരുമാനത്തിനായുള്ള നമ്മുടെ നോട്ടം എത്താത്തിടത്തും എന്തെങ്കിലും ശേഷിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് അനുഭവിപ്പിക്കുകയാണ്.
നീതിക്ക് തീരുമാനങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. കവിത ആ തീരുമാനത്തിന്റെ പരിധിയെ തുറന്നുകാണിക്കുന്നു. കവിതയുടെ നീതിയോടുള്ള സൗന്ദര്യാത്മക ഇടപെടൽ ഇതാണ്.
സൗന്ദര്യം ഇവിടെ കേവലം അലങ്കാരമല്ല. ഒരു അനുഭവത്തെ ഉടനടി നൈതികമായോ രാഷ്ട്രീയമായോ സിദ്ധാന്തപരമായോ തീർപ്പിലേക്ക് ചുരുക്കാതെ, അതിന്റെ പരിഹരിക്കപ്പെടാത്ത സ്വഭാവം ഭാഷയിൽ അനുഭവിപ്പിക്കാനുള്ള രൂപപരമായ ശേഷിയാണ്. കവിത ഒരു പ്രശ്നത്തിന് ഉത്തരം നൽകുന്നതിനുമുമ്പ്, ആ പ്രശ്നം നമുക്ക് എങ്ങനെ അനുഭവപ്പെടുന്നു എന്നതിൽ ഇടപെടുന്നു.
‘ചൂണ്ടയിൽ ഇര തുടിക്കുന്നു’ എന്ന കവിതയുടെ ആഖ്യാനരൂപഘടന ശ്രദ്ധിച്ചാൽ ഇത് കൂടുതൽ വ്യക്തമാകും. ആദ്യം നമുക്ക് ഒരു ഇരയുണ്ട്. പിന്നെ ആ ദൃശ്യത്തിനുള്ളിൽ മറ്റൊരു മരണത്തിന്റെ ആവശ്യകത തെളിയുന്നു. തുടർന്ന് നാം സ്വയം വേദനയുടെ പുറത്തല്ലെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നു. ഒടുവിൽ നമ്മുടെ കാരുണ്യം പോലും അന്തിമമായൊരു നൈതികസ്ഥാനം അല്ലെന്ന് കവിത കാണിക്കുന്നു. ഓരോ ഘട്ടത്തിലും മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന നൈതികമായ സ്വസ്ഥത തകരുന്നു.
കവിതയുടെ രൂപഘടനയും അതിന്റെ ചിന്തയും ഇവിടെ വേർപിരിയുന്നില്ല. ഓരോ പുതിയ വരിയും മുമ്പത്തെ കാഴ്ചയെ പൂർണമായി തള്ളിക്കളയുന്നില്ല. അതിന്റെ അപര്യാപ്തത വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അതുകൊണ്ട് കവിതയുടെ നീക്കം ഒരു സത്യത്തിൽനിന്ന് മറ്റൊരു സത്യത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയല്ല. ഓരോ സത്യവും കാണാതിരുന്ന മറ്റൊന്നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് തുറക്കപ്പെടുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. ഇതാണ് കവിതകൊണ്ട് സാധ്യമാകുന്ന സവിശേഷമായ നൈതികാനുഭവം.
കവിത നീതിക്ക് പകരമല്ല. അത് നിയമത്തിന്റെ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് വിധി പറയുന്നുമില്ല. മറിച്ച്, നീതി അനിവാര്യമായി ചെയ്യുന്ന വ്യക്തതയുടെ പ്രവർത്തനത്തിന് സ്വയംവിമർശനാത്മകമായ ഒരു മറുപുറം നൽകുന്നു.
ഒരു വേദനയെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരേണ്ടിവരുമ്പോഴും, നമ്മുടെ കാഴ്ചയുടെ അരികുകളിൽ മറ്റെന്തെങ്കിലും ശേഷിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് അത് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു തീരുമാനമെടുക്കേണ്ടിവരുമ്പോഴും, ആ തീരുമാനം അനുഭവത്തിന്റെ അവസാനവാക്കല്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഒരാളുടെ പക്ഷത്ത് ഉറച്ചുനിൽക്കുമ്പോഴും, അതിലൂടെ ലോകത്തിന്റെ മുഴുവൻ സങ്കീർണ്ണതയും തീർന്നുവെന്ന് കരുതാതിരിക്കാൻ വഴിയൊരുക്കുന്നു.
ഇത് തീരുമാനമില്ലായ്മയുടെ വിഷയമല്ല. തീർപ്പിന്റെ അനിവാര്യതയും അതിന്റെ അപൂർണതയും ഒരേസമയം തിരിച്ചറിയുന്ന നൈതികബോധത്തിന്റെ വിഷയമാണ്.
കവിതയുടെ അവസാനവരികൾ വീണ്ടും ആദ്യ ദൃശ്യത്തിന്റെ അസ്വസ്ഥതയിലേക്കാണ് നമ്മെ തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നത്:
മരിപ്പിക്കാനും
മരിക്കാനും പഠിക്കണം
ഈ വരികളെ ജീവിതതത്ത്വത്തിന്റെ ലളിതമായ പ്രഖ്യാപനമായി മാത്രം വായിക്കാനാവില്ല. അവയുടെ കാഠിന്യം കവിത പരിഹരിക്കുന്നില്ല. ചൂണ്ടയിൽ തുടിക്കുന്ന ജീവിയുടെ മുന്നിൽ ഈ വാക്കുകൾ അസ്വസ്ഥമാണ്. മീനിന്റെ മരണത്തിന്റെ ആവശ്യകതയ്ക്കുമുന്നിലും അവ അസ്വസ്ഥമാണ്. നമ്മുടെ കാരുണ്യത്തിനുമുന്നിലും അവ അസ്വസ്ഥമാണ്. കവിത ആ അസ്വസ്ഥതയെ വിശദീകരിച്ച് അവസാനിപ്പിക്കുന്നില്ല.
വിധിപറച്ചിൽ ആവശ്യമാണ്. നിലപാട് ആവശ്യമാണ്. വേദനയുടെ പക്ഷത്ത് നിൽക്കേണ്ടതുമുണ്ട്. എന്നാൽ വിധി പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞാൽ അനുഭവം അവസാനിക്കുന്നില്ല. നിലപാട് സ്വീകരിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ലോകം പൂർണമായി വ്യക്തമാകുന്നില്ല. കാരുണ്യം പ്രകടിപ്പിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ വേദന പൂർണമായി നമ്മുടെ നൈതികബോധത്തിനുള്ളിൽ ഉൾക്കൊള്ളപ്പെടുന്നുമില്ല.
ചൂണ്ടയിൽ ഇര തുടിക്കുന്നു. അതേസമയം മീനിന്റെ മരണം വേണം. ഈ രണ്ട് വരികൾക്കിടയിൽ ഒരു നൈതികപ്രശ്നം മാത്രമല്ല ഉള്ളത്. നാം ഒരു വേദനയെ നീതിയുടെ വിഷയമാക്കുന്ന ഓരോ തവണയും, ആ കാഴ്ചയ്ക്ക് പുറത്തുപോകുന്ന എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടാകുമെന്ന തിരിച്ചറിവാണ് അവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. കവിത ആ പുറത്തുപോയതിനെ പുതിയൊരു വിധിപറച്ചിലാക്കി മാറ്റുന്നില്ല. അതിനെ വീണ്ടും നമ്മുടെ മുന്നിൽ നിർത്തുക മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത്. അപ്പോൾ നാം കണ്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ലോകം അതേ ലോകമായി തുടരുന്നില്ല.
____
അനുബന്ധം
ചൂണ്ടയിൽ ഇര തുടിക്കുന്നു
— കെ. എ. ജയശീലന്ചൂണ്ടയിൽ
ഇര തുടിക്കുന്നു:
എനിക്കു വേണം
മീനിന്റെ മരണം
വേദന
ഇരു തല മൂർച്ചയുള്ള കത്തിയാണ്
അത് ഉപയോഗിച്ചും
ഏശിയും വേണം
നമുക്ക് ജീവിക്കുക.
മരണവും
വേദനയും
കാരുണ്യം കാണിച്ച്
മൂടി വയ്ക്കരുത്.
മരിപ്പിക്കാനും
മരിക്കാനും പഠിക്കണം
© 1995, കെ.എ ജയശീലൻ